بنام خداوند بخشنده ومهربان 

         نقد کتاب" شرکت های قدرتمند چگونه سقوط می کنند"

                              نوشته:جیم کالینز ترجمه:مسعود سعادتمند وفاطمه تابعی

                                          تکلیف مرتبط با درس:مبانی فلسفی تئوری های مدیریت

                                                  استاد فرزانه: جناب آقای دکترسیدمهدی الوانی

                                                         دانشجو: عباس رشنوادی

                                                 پردیس قم دانشگاه تهران اردیبهشت 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

این نقد را تقدیم میکنم به دانشجویانی که شوق دانستن گاهی چنان بر ذهن شان سیطره می اندازد که اصلا متوجه نیستند طرف نقد آنان کیست ودر میان اصحاب اندیشه جایگاهش کجاست ! .آنان جسورانه متعرض موضوعاتی میشوند که شاید هنوزصلاحیت لازم را برای سیر در آن سطوح کسب نکرده اند ، یقین دارم خوانندگان این جسارت را بر من خواهید بخشید زیرا قلم کالینز توانمند تر از آنی است که چون منی به نقد آن بپردازد واز نقد آن طرفی بربندد.

 

شناسنامه کتاب:

شرکت های بزرگ چگونه سقوط می کنند؟وچرا برخی شرکتها هرگز تسلیم نمی شوند/تالیف جیم کالینز،ترجمه مسعود سعادتمند،فاطمه تابعی.تهران :مرکز آموزش تحقیقات صنعتی ایران.1389.

درباره نویسنده:

جیم کالینز نویسنده پر فروش ترین کتابهای امریکا«از خوب به عالی» و «ساختن برای ماندن» بعنوان یک معلم دانشگاهی بسیاری از رهبران شرکتهای بزرگ و بخش های مختلف اجتماعی را همواره با طرح دیدگاه ها خود تحت تأثیر قرار داده و آثار او اغلب در مجلات معتبری نظیر فورچون، بیزنیس ویک، اکونومیست، یو اس ای تودی و هاروارد بیزینس ریویو بعنوان اثرهای برجسته به چاپ می رسد.اغلب نوشته های ایشان حاصل یک کارپژوهشی نسبتا طولانی است وبا همکاری تیمی از پژوهشگران نخبه به فرجام رسیده است وآثار وی باید علاوه بر محاسن مذکور توانایی قلم مولف را نیز اضافه نمود. به همین دلیل آثار ایشان همواره جزو پرفروش ترین هاست.

در مورد اثر:

کتاب شرکت های قدرتمند چگونه سقوط می کنند به اقرار نویسنده خروجی نهایی پروژه ای است که در اصل برای نوشتن یک مقاله پیرامون پاسخ به این پرستش که «قدرتمندان چگونه سقوط می کنند» به اجرا درآمده است. و ریشه اصلی آن بر می گردد به پژوهش دیگری که به خلق آثاری چون «ساختن برای ماندن» و «از خوب به عالی» منجر شد. این نوشته بر اساس نظر نویسنده «دیدگاهی پژوهش محور از چگونگی وقوع زوال را ارائه می کند تا به رهبران شانس بیشتری برای جلوگیری از وقوع پایانی غم انگیز برای شرکت خود بدهد» محقق در این اثر پنج مرحله سقوط شرکتهای بزرگ را عالمانه با شرح و تفصیل و علائم هر مرحله به شرح آنچه در پی خواهد آمد را جهت «عبرت گیری» و جلوگیری از «ناامید شدن» به خواننده معرفی نموده است. مولف مراحل پنجگانه زیر را که حاصل مطالعه ایشان می باشد برای سقوط یک شرکت به شرح زیر برشمرده است ونموداری مطابق آنچه در صفحه بعد مشاهده می شود را برای مراحل مذکور ترسیم نموده است.

مراحل پنجگانه:

مرحله 1: تکبر ناشی از موفقیت

مرحله 2: جستجوی بدون برنامه موفقیت بیشتر

مرحله 3: انکار ریسک وخطر

مرحله 4: دست و پا زدن برای نجات

مرحله 5: تبدیل شدن به یک شرکت بی اهمیت و مرگ

 

 

نمودارنشان دهنده مراحل مختلف سقوط یک شرکت بر گرفته از متن کتاب کالینز    

 

 

کالینزبا اشاره به این موضوع که می توان از زوال جلوگیری نمود،آن را شناخت  و روند آن را معکوس کرد به شکلی عالمانه چرایی وچگونگی قرار گرفتن در مسیر سقوط را بنا به تجربه ناشی از مطالعه سرنوشت تعداد معتنابهی ازشرکت های بزرگ را با قلمی شیوادر اختیار خواننده قرار داده ونشانه هایی به شرح آنچه در پی خواهد آمد رامعرفی نموده است.

علائم ونشانه های هر مرحله از مراحل پنجگانه سقوط :

مرحله 1 تکبر ناشی از موفقیت

-          حق موفقیت، تکبر(موفقیت را نتیجه کار سخت نمی دانند آن را حق خود می پندارند)

-          غفلت از چرخ اولیه(ماجراجویی های متفرقه ذهن مدیر را منحرف می کند)

-          «چه چیز» جایگزین «چرا» می شود(دیگر از نبایدها سخنی در میان نیست همه اش بایدهاست)

-          کاهش تمرکز بر یادگیری

-          کم جلوه دادن نقش شانس

مرحله 2:جستجوی بدون برنامه موفقیت بیشترمرحله

-          جستجوی برای رسیدن به رشد ناپایدار، اشتباه گرفتن بزرگی و تعالی(انتظارات نابجا)

-          جهش های بدون برنامه و غیر مستمر

-          کاهش نسبت افراد شایسته قرار گرفته در پست های کلیدی

-          پول مفت، مدیریت هزینه ها را از بین می برد.

-          بروکراسی، انضباط را نابود می کند(روح آزادی و مسئولیت را نابود می کند)

-          انتقال نامناسب قدرت

-          ترجیح منافع شخصی به منافع سازمانی

 

مرحله 3: انکار ریسک و خطر

-          بزرگنمایی جنبه مثبت و دست کم گرفتن جنبه منفی

-          ریسک های بزرگ و اهداف جسورانه بدون دریافت نتایج مثبت

-          مواجه شدن با ریسک بالای تصمیمات به دلیل داده های مبهم

-          از بین رفتن پویایی های تیمی سالم

-          مقصر دانستن عوامل خارجی

-          سازماندهی مجدد وسواس گونه

-          تفکیک آمرانه(دفاتر مجلل و کاهش ارتباط با بدنه)

 

مرحله 4: دست و پا زدن برای نجات

-          مجموعه ای از تیرهای نقره ای (حرکتهای بزرگ و مهیج)

-          متوسل شدن به یک رهبر به عنوان نجات دهنده

-          اضطراب و عجله

-          تغییر بنیادی و حرکات انقلابی پر هیاهو

-          بزرگنمایی نتایج

-          بهبود اولیه پس از ناامیدی

-          سردرگمی و بدبینی

-          تجدید ساختار شدید و فرسایش توان مالی

 

 

 

پرده آخر:

عاقبت اینکه در صورتیکه رهبران نپذیرند و نخواهند بپذیرند که مسیری که آنان انتخاب کرده اند اشتباه بوده و بر پیمودن راه اشتباه خود ابرام ورزند در این صورت همه امیدها به یأس مبدل شده و راهی جز سقوط باقی نخواهد ماند و در این هنگام شرکت وارد مرحله 5 یا همان «تبدیل شدن به یک شرکت بی اهمیت و یا مرگ» می شود و به طرز غیر قابل کنترلی در مسیر سقوط قرار می گیرد و منابع بلعیده می شوند، نقدینگی کاهش می یابد، امیدها کمرنگ و کم رنگتر شده و انتخاب ها محدودتر می گردند و اینجاست که شکست سرنوشت محتوم متکبران بی برنامه، خیره سران منکر خطر و ترسوها و مضطربان ناامید خواهد بود.

 

واما موارد نقد:

 هرچند کتاب به قلم یکی از برجسته ترین صاحب نظران به رشته تحریر درآمده اما نوع نگاهها میتواند متفاوت باشد و درکنار نقاط قوت اثرمی شود به برخی نقاط ضعف نیز اشاره نمود. در ادامه اهم نقاط قوت وضعف اثر به زعم اینجانب جهت استحضار به همراه نمودار پیشنهادی تقدیم می گردد.

اهم نقاط قوت کتاب:

1-برخورداری از پشتوانه کارپژوهشی درخلق اثر

2-جامعه آماری مطلوب وزمان نسبتا طولانی تحقیق و نهایتا روایی وپایایی بالای مطالعه

3-صلاحیت وتخصص بالای همکاران پروژه وبخصوص تجربه عالی مولف در زمینه خلق آثاری ازاین دست

4-تبیین متدولوژی والحاق پیوست های لازم برای آشنایی بیشتر خواننده با روند انجام تحقیق وایجاد باور بیشتر درخواننده

 

اهم نقاط ضعف کتاب:

1-نویسنده تمام موارد ساقط کننده را به عوامل درونی شرکتها ربط داده وهیچ ذکری از عوامل بیرونی به میان نیاورده است

2-هم مراحل سقوط وهم نمودار امکان ارائه بهینه تری را دارند و می توان آنها را به شرح زیر ارائه نمود.

مراحل پیشنهادی:

1-خطا در خود ارزیابی (تکبر تنها یکی ازپیامدهای این خطا محسوب می شود ومشکلات دیگری نیز براین حالت مترتب است به عبارتی این عنوان دامنه شمول بیشتری دارد).

2-اشتباه محاسباتی (این عنوان علاوه برشمول انکار ریسک که خود نوعی اشتباه محاسباتی است ، شامل تصمیم گیری غلط وموارد دیگری نیز می شود. ازجمله اولین پیامدهای این مرحله مطابق آنچه در نمودار جدید مشاهده می شود متوقف شدن روند رشد وحرکت افقی نمودار رشد در طول زمان است).

3-گرفتار شدن در گرداب مشکلات وتقلا برای نجات (بعنوان پیامد دو مرحله پیشین).

4-انتخاب یکی از دو سرنوشت زیر:

الف-پذیرش خطا ،بازنگری وخودیابی دوباره در پرتو امیدواری.

 ب- لجاجت واصرار برتصمیمات غلط ، تحلیل قوا،هدردادن منابع از دست رفتن کنترل امور ونهایتا سقوط .

همانطوریکه ملاحظه می شود متعاقب این تغییرات نموداری به شکل زیر ومتناسب با مراحل فوق وبا انطباق پذیری بیشتری قابل ارائه است وخواننده قادر به دریافت شناخت وتفسیر مناسب تری نسبت به نمودار ارائه شده توسط کالینز خواهد بود.با این وجود این فقط یک پیشنهاد است وراقم این سطور باور عمیقی به برتری پیشنهاد خود ندارد.

 

 

نمودار پیشنهادی متناسب با مراحل پیشنهاد شده وتغییرات اعمال شده:

 

 

 

نتیجه گیری:                                                                                                                                       

در واقع، جیم کالینز توانسته است، پیام‌ جهانی ادبیات «آسیب شناسی موفقیت» را در بسته بندی جدیدی ارائه کند.از جمله اینکه هر کسی با هر درجه و میزانی از موفقیت اگر درست عمل نکند در معرض سقوط است وهرکسی چنانچه بخواهد می‌تواند مانع از شکست شود به شرطی که متواضعانه به شناخت واقعیت ها تن داده وبا پیگیری مجموعه‌ای از اصول و اهداف جدی اما امکان پذیر متعهد باشد. برای بسیاری از زنان و مردان فعال   در کسب وکار که تعداد اندکی از آن‌ها نابغه‌اند، این پیام امیدبخشی است وقطعا درس های به یادماندنی به یادگار خواهد گذاشت.در خاتمه من این عنوان را برای ترجمه فارسی کتاب مناسب تر میدانم:ستارگان چگونه به افول می گرایند وچرا برخی ستارگان تسلیم خاموشی نمی شوند؟ 

                                                                                                               با تقدیم احترامات برتر

                                                                                                              شاگردتان عباس رشنوادی